Lavendelzwaaien

Lavendelzwaaien

Geschreven door: | Gepost op: | Categorie:

Vrieeend,

In onze rubriek “Vroeger was alles beter, véél beter”, richten wij vandaag de blik op een tijd waarin alles beter was. Véél beter. Het zomeruur is van kracht en dat betekent dat het lente is. En met de lente komen ook de dorpsfeesten terug. Denk aan de transhumance wanneer de herder zijn kudde naar de zomerweide brengt of aan de religieuze processies waarbij relikwieën worden afgestoft en aan de gemeenschap worden getoond ter verheffing en genezing van kleine kwaaltjes. Bij deze gebeurtenissen hoort een kermis, tromgeroffel en trompetten, het aroma van de saucisse en de endouille op een houtvuur, wijn en pastis in volwassen volumes, folkloristische klederdracht, vlaggen en wimpels, eventueel een optreden van Johnny Day, onze lokale Niels Destadsbader.

Eén onderdeel is jammer genoeg een beetje in onbruik geraakt in de Provençaalse optochten: het ooit zo geroemde lavendelzwaaien.

Wikipedia vertelt ons het volgende: “De geschiedenis van het lavendelzwaaien gaat terug tot in de Middeleeuwen, toen banierdragers en lavendelzwaaiers de legers vergezelden om samen met de trommelaars de vijand te imponeren en de eigen manschappen op te zwepen.”

Vandaag heb je soms nog de kans om hen aan het werk te zien tijdens “Les Fêtes Médiévales” die, na de gedwongen rustperiode omwille van de pandemie, opnieuw worden georganiseerd. Om het lavendelzwaaien ten volle te begrijpen, geef ik je graag even de betekenis en de symboliek van het concept mee:

Tijdens optredens wordt het lavendelkorps vergezeld door een lavendelcommandant. Deze geeft de nodige commando’s om tot het lavendelen te komen.

  • Het steeds weer zwaaien boven het hoofd betekent: Stoere lavendelier, hou je kloek en sterk in de strijd die komen gaat.
  • Als de lavendel wordt rondgegooid in de hals betekent dit: Verweer je geducht, ook al kan dit je je hoofd kosten.
  • De lavendel die draait om de lendenen betekent: Geef aan deze taak je kracht, je lichaam en desnoods je leven.
  • De lavendel zwaait om de enkels: Laat het steeds draaien, maar zorg ervoor dat je tuiltje altijd schoon en rein blijft, zoals de lelie, het symbool van zuiverheid en maagdelijkheid.

De grootste inspirator van dit gebruik was wellicht Charles d’Anjou II (1254-1309), Graaf van de Provence en Koning van Napels. Charles d’Anjou II is een belangrijke figuur voor mijn streek want geboren in Brignoles, op een steenworp van mijn dorpje, en ontdekker van het verloren gewaande graf van Maria Magdalena te Saint-Maximin, op een boogscheut van mijn heuveltje. Charles d’Anjou II was bij leven een beetje een kneusje. Hij zat bijvoorbeeld na een verloren veldslag tegen Peter III van Aragon drie jaar gevangen omdat zijn familie het losgeld niet wilde betalen. Dat zegt iets over de populariteit van de man, maar ook iets over zijn familie natuurlijk. Als kind werd hij door zijn klasgenootjes dan weer gepest met de bijnaam “Charles d'Anchois”. De Middeleeuwen was geen tijd voor watjes.

Provençaalse historici vermoeden dat Charles d’Anjou II tijdens zijn gevangenschap de tijd trachtte te doden met het bedenken van nieuwe technieken om de oorlogsvoering te perfectioneren. Na een periode van streng vasten en innig bidden, zou hij op het idee van de lavendelzwaaiers zijn gekomen. Het “Koninklijke Lavendelkorps” dat hij in het leven riep, was in de praktijk een contingent dat bestond uit fraai uitgedoste jongemannen met gekleurde linten in hun haar en een bosje lavendel in de hand. Zij begaven zich al dansend tussen de oprukkende soldaten en stichtten verwarring met het in de lucht gooien van tuiltjes lavendel, steeds tweemaal links en dan tweemaal rechts om het lichaam van de lavendelier. De tuiltjes werden op een acrobatische wijze terug opgevangen en mochten nooit ofte nimmer ter aarde zijgen. Indien er een lavendelier sneuvelde, diende zijn plaats meteen te worden ingenomen door een reservist. Het psychologische effect op de vijand had echter niet het verhoopte resultaat en de lavendelzwaaiers werden dan ook al snel weer verbannen van het strijdtoneel. De militaire functie van het lavendelzwaaien verdween maar hun sierlijke bewegingen en het verspreiden van hun heerlijke geuren werd echter niet vergeten en kreeg een nieuwe betekenis in optochten en stoeten.

In een zijbeuk van de basiliek van Saint Maximin vinden we vandaag nog inscripties met oude spreuken die ons herinneren aan dit ooit roemrijke korps. Aan de linkerkant lezen wij bijvoorbeeld, “Komt den lavendelier, hebben de vrouwtjes veel plezier” en aan de rechterkant hangt de spreuk “Gaet den lavendel in de lucht, slaet den vijand op de vlucht”.

En zo leert een mens elke dag iets nieuws. Boeiend.

Brieven uit de Provence | Blog Hans Lengeler
Schrijf je in op de blog en krijg een bericht als er een nieuwe brief is

Volg de blog via RSS Feed

Via RSS Feed kan je op de hoogte blijven van nieuwe posts in deze blog. In je browser installeer je hiervoor een kleine extensie. Voor Chrome bijvoorbeeld vind je die hier. Voor Safari kan je deze installeren, en voor Firefox heb je een keuze aan RSS Feeders via deze link.

11 Boulevard Clemenceau
83510 Lorgues
France

© Hans Lengeler 2020
Update 2022
www.webdesign-prepress.com

Deze site gebruikt 1 cookie om het aantal lezers te meten. Ce site utilise 1 cookie pour mesurer le nombre de visiteurs. This site uses 1 cookie to measure the number of visitors.